Carl Devos, politicoloog aan de Universiteit Gent, meet de schade op die sp.a lijdt door het uitlekken van interne e-mails.

De interne sp.a-mails die deze week uitlekten illustreren treffend waarom in de Wetstraat cynisme zo welig tiert. Uit de mails spreken koele hardheid, arrogantie, kilte, op een vernederend, neerbuigend toontje. Geen kameraadschap, warmte, solidariteit, mededogen. Politiek is een harde stiel en wie wil meespelen moet tegen een stootje kunnen. Zijn er dan geen grenzen? Ook niet als kameraden over elkaar schrijven?

Wat in de bewuste mails uitlekte is niet uitzonderlijk, niet voor sp.a noch voor een andere partij. Misschien choquerend voor de dorpsstraat, helaas niet voor de Wetstraat. Zo wordt daar over elkaar gedacht en gesproken. Zo worden beslissingen voorbereid en beargumenteerd. Dat nuanceert en relativeert een en ander. Trouwens, ook buiten de politiek gaat het er op topniveau hard aan toe. Maar zelfs alle nuance van de wereld kan niet verhullen hoe beschadigend dit bewuste, welgemikte lek is. Voor de politiek, voor de sp.a, voor Gennez.
 
Stel je voor: op de Grasmarkt, het sp.a-hoofdkwartier, zit een mol, die vertrouwelijke mails uit een bureau pikt en naar de pers stuurt. Stel je voor: als de mandatarissen met de professionals van de partijtop vergaderen, zitten die recht tegenover een kliekje dat in zeer beledigende termen over die verkozenen denkt. Het is koud op de Grasmarkt. Het socialisme zal gezellig zijn, of niet zijn, zei Stevaert ooit. In de sp.a-stuurcabine is het socialisme zowat opgedroogd.
 
Ondertussen zijn de kwetsende stukjes alombekend. Ontluisterend is de passage waarin Gennez gewaarschuwd wordt dat ze zich moet voorbereiden op dreigingen van Frank Vandenbroucke dat hij 'de waarheid over Agusta' zou uitbrengen. Slik! Welk waarheid? Zou Vandenbroucke dat doen? Het is al erg genoeg dat anderen dat denken. Ergerlijk ook is de passage waar laconiek wordt opgemerkt dat niemand van de huidige generatie al de geloofwaardigheid heeft voor het viceminister-presidentschap. Als men daar in de partijtop zo over denkt, dan valt wie het daarbuiten zegt niet meer tegen te spreken.
 
Gennez komt beschadigd uit dit verhaal, zoals de mol het ook bedoelde. Nee, het waren niet haar woorden, maar die van haar vertrouweling, haar vriend zonder mandaat. Vele toppolitici doen een beroep op externe vertrouwelingen, omwille van hun ongebonden kijk. Overal denkt men intern goed na over hoe de partij naar buiten moet komen. Bovendien kon Gennez over deze beslissingen moeilijk advies aan de betrokken groep jonge sp.a-politici vragen. Maar. Het is vervelend dat die externe adviseur zoveel meer weet dan al wie in de schijnwerpers voor de partij moet vechten en in een roadshow het land rond hotsen.
 
De mails tonen dat het uiterlijk vertoon slechts een misleidende schijn is van de interne werkelijkheid. Het beeld van de eensgezinde groep kameraden die samen aan de toekomst van de partij werkt staat ver af van de teneur van deze interne correspondentie. De toon van het onderlinge overleg van de Gennezstaf is beledigend. Kon Gennez haar vertrouwelingen niet wat meer respect vragen voor de kameraden waarmee ze naar buitenuit samen de partij leidt? Politici zijn zich al na een kort verblijf in de Wetstraat vaak niet meer bewust van hun eigen hardheid. Het klopt dat wie niet beenhard is niet helemaal bovenaan raakt, maar politici verwarren ongenaakbaarheid en arrogantie met leiderschap.
 
Gennez heeft naar eigen zeggen geen problemen met de inhoud van de mail. Ze zou ze moeten hebben. Alleen rijst dan de vraag naar de gevolgen die ze daaruit moet trekken. Moeten er mensen ontslag nemen? Onberoerd blijven zitten is stilaan een handelsmerk van Gennez. Niemand vraagt haar ontslag, maar de sp.a heeft sinds de slechte regionale verkiezingen de kleine incidenten en accidenten opgestapeld en de ergernis daarover moet een uitweg vinden. Eerst werd bekend dat Ingrid Lieten de lijst niet wou trekken maar wel viceminister-president wou worden. Er was het verhaaltje over het contract van Flor Koninckx. Er was de koude oorlog tussen De Vits en Gennez voor de ogen van de alziende camera. En nu dit. Even de schouders ophalen en 'voortwerken aan de toekomst' is uitstelgedrag. De miserie van de zaak-VDB ligt ook nog te gisten. Gennez staat op een landmijn. Ze kan niet veel bewegen, en toch moet er iets gebeuren.
 
"Moet ik ontslag nemen?", vroeg Gennez blijkbaar woensdagavond, toen ze een van de G7-leden belde om te waarschuwen voor het bericht dat donderdagochtend de partijtemperatuur voor lange tijd naar de Noordpool zou verbannen. 'Ja!' lost niets op. Maar zolang Gennez zich in stilzwijgen blijft hullen, zal ze bij grote delen van 'haar' generatie en tot diep in de partij veel van het krediet verliezen dat ze sinds de Vlaamse verkiezingen zo moeizaam opbouwde. Gennez verschuift de aandacht naar de mol. Ze is vooral terecht verontrust over het feit dat er een lek is. Dat is heel erg, maar niet zoveel erger dan de aanleiding. De aanval op haar persoon komt volgens haar van mensen "die bang zijn van verandering". Een offensieve houding is niet altijd een illustratie van sterkte.
 
Ondertussen heeft Ingrid Lieten, die het Antwerps referendum in elk geval als bindend ziet, de sp.a zodanig gemanoeuvreerd dat de partij ofwel naar een botsing gaat met CD&V en N-VA ofwel op een interne confrontatie met de Antwerpse afdeling afstevent. Goed bezig, die Vlaamse socialisten. Zonder ingrijpende bijsturing wordt 2011 een martelgang. En het is Gennez die het stuur in handen moet nemen. Ook zij verdient beter.