Johan Leman neemt de verdediging op van burgemeester Moureaux. Leman is gewoon hoogleraar sociale en culturele antropologie aan de KU Leuven en voorzitter van het Regionaal Integratiecentrum Foyer in Molenbeek. In een opmerkelijke opiniebijdrage stelde chef politiek Bart Eeckhout burgervader Philippe Moureaux (PS) verantwoordelijk voor de ellende in zijn gemeente Molenbeek (DM 1/10). Johan Leman reageert.

"De echte verantwoordelijkheid voor het gevoel van straffeloosheid bij steeds weer nieuwe en jongere groepjes allochtonen ligt bij de politieke bestuurders die de potentiële no-gozones in het hart van hun gemeente al jarenlang opgegeven schijnen te hebben." Bart Eeckhout schoot gisteren met scherp op de burgemeester van Molenbeek, Philippe Moureaux.

Bart Eeckhout, die ik ken als een gedegen journalist, is inwoner van de Molenbeekse Maritiemwijk. Hij heeft dus recht van spreken, over de Maritiemwijk ongetwijfeld meer dan ik. (Ik woon wat verderop.) Ik wil de problemen die hij op een rij zet niet tegenspreken. Wel wil ik ze anders kaderen.

Heeft Eeckhout het Molenbeek van voor 1992 gekend? Ik werk hier al sinds 1981, en ik kan zeggen dat de mensen hier spreken over de periode voor 1992 en na 1992. Het Molenbeek tot 1992 was een compleet rampgebied, een Far West, een en al verkrotting, een drugshol. Bij mijn aankomst in 1981 stond men op het punt de Foyer te sluiten, wegens niet langer leefbaar. Op mijn eerste werkdag mocht ik jongeren die met messen voor mij stonden de deur wijzen. Onlangs wilden we een tentoonstelling organiseren over onze jeugdhuiswerking van de late jaren zeventig. We hadden foto's met jongeren uit die tijd verzameld en wilden hen, nu ze ouder waren geworden, nog eens uitnodigen. We hebben dat idee laten varen: twee derde bleek niet meer in leven ¿ kapotgespoten.

In 1992 is Moureaux gestart als burgemeester van Molenbeek. Hij is mogen beginnen met het "kuisen" van zijn politiekorps, waar toen affiches van Front de la Jeunesse en Front National aan de muren hingen. Denkt men in Vlaanderen echt dat die eerste rellen van Molenbeek, begin jaren negentig, aan de kapotte voetpaden te wijten waren of aan het feit dat Moureaux net burgemeester was? Mag ik pleiten voor enig historisch perspectief? De politie, die nu in Molenbeek heel behoorlijk werkt, heeft een veel groter draagvlak dan in de jaren zeventig en tachtig. Dat maakt het verschil tussen rellen nu en rellen vroeger.

Intussen kan ik vaststellen dat in zeventien jaar tijd serieuze restauratiewerken plaatsgevonden hebben, een sociaal draagvlak gecreëerd werd waar vertegenwoordigers van moskeeën praten en soms samenwerken met andere verenigingen om oplossingen te zoeken. Ik zie ook dat niet alle investeringen alleen naar Nieuw-Molenbeek met zijn hippe lofts gaan. Is dat fake? Waarom? Had een andere burgemeester het beter gedaan?

Ik weet het, een beleidsmaker wordt niet beoordeeld op wat hij gedaan heeft, maar op wat hij (nog) niet gerealiseerd heeft. In die zin lees ik de kritiek op Moureaux. In een zeer arme gemeente met dikwijls overbevolkte straten, een gemeente die paalt aan het Klein Kasteeltje (met omringende ellende), een gemeente met een onderbemand politiekorps, zijn een aantal zaken in zeventien jaar tijd kennelijk niet recht te trekken.

Maar inderdaad, het ogenblik is aangebroken dat de beleidsmakers, niet alleen Moureaux maar álle Brusselse politici, een aantal ernstige opties zouden lichten. Het probleem draait niet om de hoofddoek, het gaat over de jeugd. Ik beperk me tot een van de meest prangende aspecten. We zijn het eens ¿ denk ik ¿ dat de leeftijd van kinderen die in de delinquentie terechtkomen, zakt. Wat te doen?

Mag ik u een paar vragen voorleggen? Moeten we ouders bestraffen die hun minderjarige kinderen aan hun lot overlaten? Wat zou u vinden van een financiële straf? Of stelt u een andere straf voor? Bent u voorstander van een boete voor ouders die hun kinderen (pakweg min-veertienjarigen) "s avonds na 22 uur in groepjes door de stad laten slenteren, op zoek naar een gemakkelijk slachtoffer om te beroven? Zijn we voorstander van meer politie te voet op straat, wijkpolitie, in welke buurten? Wat met auto"s die tegen 70 kilometer per uur door straatjes scheuren waar maar 30 toegelaten is? Bekeuren?

Dit is het soort vragen waar wij voortaan een realistisch antwoord op moeten durven te geven, als we het echt goed menen met de toekomst van sommige Brusselse wijken. Verdoezel ik hiermee de kern van het probleem? Ik hoop van niet. Want ja, ook voor mij zijn de problemen van onderwijs en tewerkstelling prioritair, maar tegelijk moeten ook andere urgente problemen worden aangepakt.
Een laatste bedenking. Het Molenbeek (en bij uitbreiding Brussel) van 2009 is complexer dan het Molenbeek van 1992. De globalisering heeft Brussel volop bereikt. Dat heeft mooie maar ook lelijke kanten.

Het uitgaansleven is enorm gevarieerd en boeiend, maar minder charmant is dat Brusselse jongerenbendes de normen oppikken van bendes van Kinshasa tot New York. Vooral in kringen van degenen die het niet maken, de "losers", ontwikkelen zich marginale culturen waar het interessant is om "gevaarlijk anders" te zijn ¿ minstens in de verbeelding, soms ook in de feiten.

Wie in bepaalde Brusselse wijken komt wonen zal met die facetten van de hedendaagse wereld te maken krijgen, en you like it or you don't like it. Het betekent heel waarschijnlijk dat de breuklijn tussen het leven buiten de grootstad en binnen de grootstad zal toenemen. Moeten we daarom minder mooie aspecten van het Brusselse bestuur tolereren? De vervuiling van de stad? Nee, maar correcties moeten nu eenmaal via verkiezingen gebeuren, en via het aantrekken van uitstekende beheerders. Maar dan moeten de Vlaamse partijen ook hun houding tegenover Brussel herzien.