Popmuzikant, knelpuntberoep

Alex Callier, muzikant, producer en songschrijver van Hooverphonic en Hairglow, ziet almaar meer popmuzikanten aan de bedelstaf.

Op een muziekbenefiet in het Leuvense Depot vroegen Vlaamse songschrijvers gisterenavond aandacht voor hun problemen met de inning van auteursrechten en misgelopen inkomsten vanwege illegale downloads. Volgens Alex Callier wordt het voor jonge artiesten bijna onmogelijk om nog een professionele carrière in de popmuziek te starten.

Zeker, het zijn moeilijke tijden voor iedereen. De crisis laat zich op alle vlakken voelen. De boeren lozen melk omdat de productieprijs hoger ligt dan de verkoopprijs. Het is nogal onpraktisch om liedjes te 'lozen' maar in feite is dat wel wat wij muzikanten zouden moeten doen. De prijs van muziek ligt tegenwoordig zo laag dat het bijna onmogelijk geworden is om nog iets te verdienen met de verkoop van liedjes.

Volgt u even mee. Stel, je schrijft een ongelooflijk straf nummer en je wil dit aan de man brengen. Om te beginnen moet je natuurlijk een studio boeken. Of toch maar niet, want jouw budget is nihil en een studio kost toch al gauw 400 euro per dag. Dit is de helft van wat het vroeger was. Iedereen neemt tegenwoordig dus maar thuis op met de laptop, zodat de professionele studio's één voor één de deuren moeten sluiten. Je hebt vier sessiemuzikanten nodig, maar wegens budgetkrapte besluit je er maar twee in te huren en de andere partijen met de computer te programmeren. Dat klinkt bijlange niet zo goed maar ja, wie geeft er nu nog om kwaliteit? Gevolg: enkele sessiemuzikanten, die jaren als een gek acht uur per dag gestudeerd hebben om op topniveau te geraken moeten naar het stempellokaal. Je zou natuurlijk een producer kunnen inhuren om het kwaliteitsniveau een beetje op te krikken, maar ja, je hebt geen budget dus... nog iemand die beter een andere job zoekt. Het nummer wordt in de computer gemixt, want de studio's, hadden we het al gezegd, zijn te duur. Nog meer deuren sluiten. Nog meer mensen belanden op straat.

Risicovolle investering
En dan is er het artwork natuurlijk, dat moet ontworpen worden door een graficus. Maar kunnen we daar ook niet op besparen door een student te engageren of zelf iets in elkaar te flansen? Heel praktisch zo'n student, want die betaal je natuurlijk amper iets. Die mag vereerd zijn om dit te mogen doen. Laat ons dan maar meteen ook aan zijn collega-student vragen om een video te draaien, want een cameraploeg en regisseur zijn veel te duur, om nog maar van een stilist(e) en visagist(e) te zwijgen. Het wordt ondertussen heel gezellig in het stempellokaal.

Opel België gaat dicht, en dat is echt een drama, maar de popmuziek in Vlaanderen is al langer bezig met massaal collectief ontslag. Spijtig genoeg zijn muzikanten niet echt door een vakbond vertegenwoordigd, en dus is het moeilijk om aan hun zaak ruchtbaarheid te geven.

Maar back to reality: jij had een ongelooflijk straf nummer geschreven en opgenomen. En de hamvraag moet nog komen: wil jij met een platenfirma in zee gaan of ga je alles op eigen houtje aan de man brengen? In het eerste geval kom je in een sterk uitgedunde structuur terecht waar iedereen voor twee werkt, want het aantal artiesten is niet gedaald in verhouding tot het aantal werknemers bij de platenfirma. Degenen die hun job verloren, dikwijls op al iets oudere leeftijd, kunnen naar... u kent het antwoord al. De platenfirma zorgt voor het promo- en marketingbudget, maar in ruil voor deze risicovolle investering vragen ze toch al gauw een flinke hap uit de verkoopprijs van de opname.

6,5 cent
Reken even mee: een liedje op i-Tunes wordt verkocht aan 99 cent. Na aftrek van BTW schiet er ongeveer 82 cent over. Hiervan gaat ongeveer 65 cent naar de platenfirma. De artiest krijgt ongeveer 6,5 cent. Maar je hebt geluk, want hebt een megahit te pakken. Tegenwoordig vertaalt zich dat in België in een verkoop van ongeveer 10.000 stuks. Hoera, je hebt 650 euro verdiend. Spijtig genoeg heeft de advocaat die jouw contract onderhandeld heeft reeds het driedubbele gefactureerd.

Amper geld te verdienen
Neen, de platenfirma kun je dan maar beter links laten liggen. Je richt een eigen label op en onderhandelt een distributiedeal aan 15 procent. Het auteursrecht bedraagt 8 procent (in het vorige geval betaalde de platenfirma dat). Je houdt dus ongeveer 50 cent over, maar nu moet je nog alle promo en marketing zelf betalen en geloof mij vrij, dat is in onze huidige tijd broodnodig om op te vallen tussen het massale aanbod. Je spendeert 1.500 euro aan Vlaamse zijde, maar je weet, je leeft in België en spendeert dus het zelfde bedrag aan Waalse zijde. Er moeten dus 6.000 singles verkocht worden om uit de kosten te geraken.

Het moge duidelijk zijn dat er dus amper nog geld met de verkoop van opnamen te verdienen valt. Jouw enige twee vormen van inkomsten zijn dus concerten en het auteursrecht voor de liedjes zelf. Maar daardoor komt er ook op het livevlak een overaanbod, en wordt ook daar de spoeling dunner. En alsof dit allemaal nog niet erg genoeg is, zijn er tegenwoordig politici die ook nog het gras van de auteursrechten onder onze voeten willen wegmaaien.