Met een nieuw akkoord hoopt de KU Leuven meer getalenteerde Chinese studenten te lokken. Studenten die, zo vertellen experts en Staatsveiligheid, vaak spioneren voor het vaderland. Gevoelige onderzoeksprojecten worden daarom voor hen afgeschermd.

Aan de Vlaamse universiteiten staan 2.500 Chinezen ingeschreven. Koploper is de KU Leuven, waar er 600 studeren en onderzoek verrichten. Zij zijn, na de Nederlanders, veruit de grootste groep van buitenlanders. En dat moet vooral zo blijven. Zo sloot de Leuvense rector Mark Waer gisteren een akkoord met Liu Yandong, de belangrijkste vrouwelijke politica van China en lid van het Politbureau van de Communistische Partij. Voortaan zal de KU Leuven nauw samenwerken met de prestigieuze universiteiten van Peking, Tsinghua, Shanghai Jiao Tong, Fudan en East China Normal.

De alliantie moet leiden tot de komst van getalenteerde Chinese (doctoraal)studenten. Bart De Moor, vicerector internationaal beleid: "China is voor ons een groeimarkt. Op het vlak van de Stem-studies (science, technology, engineering en mathematics, RA) zit de Europese Unie in de rode zone. Wij hebben de Chinezen nodig om ons onderzoek op gang te houden. Als zij na enkele jaren vertrekken, is dat geen probleem. Dat zorgt er immers voor dat er een netwerk van KU Leuven-wetenschappers ontstaat in China."

Door de komst van de Chinezen hoopt de universiteit voet aan de grond te krijgen in het Verre Oosten. Niet alleen om studenten te ronselen maar ook om spin-offs, bedrijven waarin academisch onderzoek ten gelde wordt gemaakt, te lanceren op de miljardenmarkt. Een gevaarlijke methode, meent Staatsveiligheid, want juist die getalenteerde jongeren zouden evengoed kunnen spioneren voor de Chinese overheid. Zo werd in 2005 nog een Leuvense studentenvereniging beschuldigd van staatsgevaarlijke spionage.

De Moor: "We krijgen vragen van Staatsveiligheid. Maar de KU Leuven is geen publieke instelling, studenten screenen staan we evenwel niet toe. Plagiaat gebeurt toch, ook vandaag nog. Vlaanderen is voor Chinezen een kleine speler. Denkt u nu echt dat zij van ons wakker liggen? En in dat geval: if you can't beat them, join them."

Toch neemt de KU Leuven maatregelen om spionage in te dammen. Gevoelige onderzoeksprojecten, zoals computerbeveiliging, software voor banken en programma's rond kernenergie, worden afgeschermd. "Daar laten we niet de eerste de beste Chinese masterstudent op los. Je moet de kat niet bij de melk zetten. We hopen intussen de Chinezen het nut en belang van intellectueel eigendom aan te leren."

Een ambitieuze onderneming, erkent China-specialiste Ann Heirman (UGent). "Je moet het proberen, maar intellectueel eigendomsrecht bestaat in China amper. Ze begrijpen het ook niet. Kennis is voor hen van iedereen." Plagiaat en spionage zijn het logische gevolg. "De angst bij Vlaamse universiteiten is terecht. De Chinezen willen belangrijker worden dan Europa, waardoor er hier natuurlijk oneerlijke profiteurs zijn die kopiëren. Ik kan mij voorstellen dat sommigen onze microchiptechnologie willen overnemen."

Volgens Heirman moeten de instellingen voor hoger onderwijs zich wapenen. "Er is geen alternatief, wij kunnen onze grenzen niet sluiten. We moeten reageren en meespelen met de Chinezen, maar hun plagiaat zeker niet ondergaan." Daarbij zijn contracten rond eigendomsrecht en patenten een hulpmiddel. "De universiteiten hebben zo meer mogelijkheden tot juridische stappen. Maar goed, het regent klachten dat China zich daar niet te veel van aantrekt."