Begeleiding van jongeren bij studiekeuze faalt

Een op vier scholen bereidt zijn laatstejaars niet voor op het hoger onderwijs. Jongeren die wel hulp krijgen, ontvangen vaak slechts brochures in plaats van persoonlijk advies. Daardoor slaagt amper 38 procent van de eerstejaars in de hogescholen en universiteiten voor alle vakken.

Dit blijkt uit een onderzoek van de UGent waarover het onderwijstijdschrift Klasse donderdag bericht. Het gebrek aan advies zorgt ervoor dat leerlingen aan een verkeerde studie beginnen. Bijna tweederde van de eerstejaars studenten doubleert of wisselt van studie.

Marc Ophavens, psycholoog en studiebegeleider aan de Hogeschool-Universiteit Brussel: "Begeleiding wordt vaak stiefmoederlijk behandeld. Jongeren krijgen vaak alleen een dossier en een brochure. Ze moeten bewuster worden gemaakt van het belang van hun keuze voordat ze naar het hoger onderwijs gaan."

Sinds 2001 houden vooral de scholen, en niet de Centra voor Leerlingenbegeleiding (CLB), zich bezig met de coaching van jongeren. Dat systeem loopt mis, omdat leerkrachten te weinig tijd hebben om hun leerlingen te begeleiden. "Nu wordt het klassikaal aangepakt, terwijl persoonlijke coaching veel beter zou zijn", zegt Ophavens. "Ik weet dat leerkrachten kampen met een grote werkdruk, maar dan nog kan af en toe vijf minuten met een leerling worden gesproken."

Belangrijk is daarbij dat jongeren ontdekken waar ze goed in zijn. "Hun zelfbeeld is te weinig ontwikkeld, waardoor ze al vanaf het lager onderwijs niet weten wat hun eigen krachten zijn. Als ze dat wel wisten, zou dat leiden tot meer vertrouwen in hun studiekeuze en dus hogere slaagcijfers."

Tot die tijd blijven de hogescholen en universiteiten geconfronteerd worden met besluiteloze tieners. "We merken dat toekomstige studenten soms amper voorbereid zijn en niet weten hoe ze moeten kiezen", verklaart Jan Herpelinck, hoofd van de dienst studieadvies van de KU Leuven. "Het is ook te vrijblijvend. Het is broodnodig dat middelbare scholen de jongeren actief uitdagen, zodat ze zich vragen stellen over hun studiekeuze. Alleen zo kunnen zij door de bomen het bos zien."

Maatregelen
De hoger-onderwijsinstellingen verliezen intussen hopen geld aan niet-afstuderende jongeren. Ophavens: "Het valt op dat een groeiend aantal studenten zich de laatste jaren uitschrijft in het eerste semester." Ook aan de Leuvense universiteit vallen velen af door een verkeerd besluit. "Het heeft uiteraard effect", meent Herpelinck. "Er zijn genoeg mensen die vanaf het begin van het studiejaar voelen dat ze niet op hun plek zijn."

Minister van Onderwijs Pascal Smet (sp.a) erkent de problemen en plant met minister van Werk Philippe Muyters (N-VA) maatregelen op korte termijn. "Samen met de CLB's gaan we een keuzetest ontwikkelen die peilt naar waarin jongeren geïnteresseerd zijn, welke mogelijke studierichtingen daarbij aansluiten en welke jobperspectieven die bieden."

Op lange termijn benadrukt Smet de geplande hervorming van het secundair onderwijs. Die moet er mee voor zorgen dat jongeren vanaf hun twaalf jaar begeleid worden in hun studiekeuze.