Vlaams parlement zet krijtlijnen uit voor hervorming hoger onderwijs

DM update  Het Vlaams parlement heeft een beleidsnota klaar met aanbevelingen voor de toekomstige hervorming van het hoger onderwijs. De nota bevat voorstellen rond het integreren van academiserende hogeschoolopleidingen in de universiteiten, de positie van het hoger kunstonderwijs, een versoepeling van het gebruik van andere talen in het hoger onderwijs en een verdere democratisering van het hoger onderwijs. De nota werd vandaag goedgekeurd in het Vlaams parlement. Enkel oppositiepartijen Groen! en LDD stemden tegen.

De ad hoc-commissie Hoger Onderwijs in het Vlaams parlement heeft zich de voorbije maanden onder leiding van commissievoorzitter Fientje Moerman (Open Vld) gebogen over de verdere hervorming van het hoger onderwijs in Vlaanderen na het Bolognaproces. Op basis van een hele reeks hoorzittingen met onderwijsexperts stelde de commissie een beleidsnota op met aanbevelingen. Bedoeling was om een langetermijnvisie op het hoger onderwijs te ontwikkelen.

Academisering
De hervorming gaat terug op de Bolognaverklaring uit 1999 dat de hervorming van het Europees hoger onderwijs inluidde. Die hervorming kreeg bij ons vorm via het Structuurdecreet van 2003. De eencyclusopleidingen aan de hogescholen werden omgevormd tot professionele bacheloropleidingen en de universitaire opleidingen tot academische bachelor/masteropleidingen. De ex-tweecycliopleidingen aan de hogescholen werden eveneens omgevormd tot academische bachelor/masteropleidingen. Die zogenaamde academisering beoogt de band tussen het onderzoek en het onderwijs in die opleidingen te versterken, zodat deze opleidingen in de toekomst als volwaardige academische opleidingen beschouwd kunnen worden. Als de academisering voltooid is (in 2013), zijn de masters van de hogeschool echt evenwaardig aan die van de universiteit.
 
Recent is steeds nadrukkelijker de vraag gesteld of de hogescholen die opleidingen verder kunnen blijven aanbieden, dan wel of het niet beter zou zijn om de verantwoordelijkheid over deze opleidingen over te dragen aan de universiteiten.

Integratie academische opleidingen in universiteiten
In de beleidsnota wordt alvast gepleit voor een integratie van de academische hogeschoolopleidingen in de universiteiten. Aan die integratie worden voorwaarden gekoppeld. Zo moeten er voldoende middelen uitgetrokken worden voor deze operatie. Wat het hoger kunstonderwijs betreft, wordt gepleit voor een aparte eenvormige structuur. Zo wordt voorgesteld om te werken met de aparte structuur van zogenaamde "Schools of Arts". Ook de Hogere Zeevaartschool zou haar statuut als buitenbeentje behouden.
 
Bedoeling is ook om te komen tot een "geïntegreerde hogeronderwijsruimte" waarin hogere beroepsopleidingen (HBO's), bachelors, masters en doctoraten een plaats krijgen. Daarbij zouden de associaties, de samenwerkingsverbanden tussen hogescholen en universiteiten, een nieuwe rol krijgen. Zo zouden ze onder meer instaan voor levenslang leren en voor studie- en trajectbegeleiding van studenten. De associaties moeten leerlijnen of leertrajecten ontwikkelen die het "zalmprincipe" waarborgen. Dat betekent dat studenten met de juiste capaciteiten kunnen doorstromen naar hogere opleidingsmogelijkheden.

Soepeler gebruik andere talen
Om de boot op internationaal vlak niet te missen, pleit de nota ook voor een soepeler gebruik van andere talen dan het Nederlands in het hoger onderwijs. Instellingen krijgen bijvoorbeeld de kans om op bachelorniveau in niet-taalopleidingen tot 30 studiepunten in een andere taal (doorgaans het Engels) te organiseren. Het Structuurdecreet van 2003 voorziet een plafond van 18 studiepunten. De versoepeling mag echter niet leiden tot een miskenning van de rol van het Nederlands als academische onderwijstaal.
 
Bedoeling is dat er voor 2012 een decreet over de hervorming op tafel ligt. De realisatie van de hervorming zelf zou zo'n 10 jaar duren.
Volgens oppositiepartij Groen! is die nota te veel toegespitst op de structuren en instellingen en is er te weinig aandacht voor een verdere democratisering. De Vlaamse groenen pleiten onder meer voor een actieplan democratisering waardoor allochtonen en sociaal zwakkeren makkelijker hun weg vinden naar het hoger onderwijs. Oppositiepartij LDD is dan weer niet te vinden voor de volledige integratie van de academische hogeschoolopleidingen in de universiteiten.

Verhoging inschrijvingsgeld?
Groen! ziet onder bepaalde voorwaarden ook ruimte voor een verhoging van het inschrijvingsgeld. Zo zouden de sterkste schouders de zwaarste lasten moeten dragen en zou een verhoging van het inschrijvingsgeld gepaard moeten gaan met meer middelen voor beursstudenten. Sp.a wil echter onder geen beding weten van een verhoging van het inschrijvingsgeld. Sp.a-parlementslid Kathleen Deckx noemt het voorstel van Groen! "onbegrijpelijk". "Voor sp.a is dat geen optie, in deze economisch moeilijke tijden", aldus Deckx. Ook onderwijsminister Pascals Smet (sp.a) ziet het Groen!-voorstel niet zitten. "Het moet heel lang geleden zijn dat iemand dat nog heeft voorgesteld. Er kan geen sprake van zijn. In deze moeilijke economische tijden is het onverantwoord om studenten extra te gaan belasten." (belga/ypu)