Nieuwe trend op tv: de rijpe vrouw

Martine Tanghe is zo oud als de moeder van haar sidekick in Volt, Kobe Ilsen. En Frieda Van Wijck zegt over haar mannelijke collega's bij Woestijnvis dat ze haar zonen konden zijn. Trendwatcher Herman Konings: 'In deze eeuw van Eva, oefenen krachtige, rijpe vrouwen overal belangrijke functies uit.'

Martine Tanghe (Volt, Het journaal), Phara De Aguirre (Phara, Mijn moeder), Frieda Van Wijck (De laatste show) en Goedele Liekens (binnenkort een talkshow op VT4 en een eigen magazine) hebben een gemiddelde leeftijd van vijftig jaar. En toch zijn ze meer dan ooit aanwezig op tv.

Met haar 57 jaar is Frieda Van Wijck de oudste in het rijtje. Goedele Liekens, de jongste van de vier, is bijna 45 en krijgt binnenkort haar eigen talkshow op VT4 én een eigen magazine. Trendwatcher Herman Konings spreekt van een logische evolutie. "We zitten in de eeuw van Eva, de zogeheten 'Eve-olution', waarin vrouwen meer op de voorgrond komen, ook in bestuursfuncties", zegt hij. "Ze komen uit de babyboomgeneratie en zijn gevormd door de jaren zestig, zeventig en tachtig. Ze zijn groot geworden met de massamedia."

In die context moet ook de hetze over het al dan niet bijwerken van de reclamefoto van Martine Tanghe gesitueerd worden. Op de foto is te zien hoe Tanghes rimpels plots zijn verdwenen in vergelijking met haar tv-verschijning. Het marketingmanagement van de VRT ontkent echter dat de foto bijgewerkt werd. "Maar dat is eigenlijk niet de vraag", zegt Konings. "Het gaat om het icoon Martine Tanghe. Om de generatie die ze vertegenwoordigt en niet om hoe jong of oud ze eruitziet. Als dit bij een man gebeurde, zou er waarschijnlijk geen haan naar kraaien."

Dat de vier genoemde dames plots zo vaak op tv komen, hadden ze zelf ook niet zien aankomen. In 2006 zei Martine Tanghe nog: "Vrouwen van onze leeftijd komen niet zo vaak meer op het scherm. Voor de mannen is het 'hoe ouder, hoe wijzer', maar vrouwen moeten altijd jong en blits zijn." Nu lijkt de wind gekeerd. Dat er bij de VRT twee vijftigplussers een hoofdrol wegkapen in de programmatie, is volgens Konings ook geen toeval.

"De VRT bewijst een goede kijk te hebben op de maatschappelijke ontwikkelingen. Er is tegenwoordig nu eenmaal een hogere leeftijdsverwachting, zeker voor vrouwen. We leven in een generatie die jong wil sterven, maar wel zo laat mogelijk. Het is dus niet meer dan logisch dat krachtige, rijpe vrouwen als Martine Tanghe belangrijke programma's presenteren."

Opvallend is wel dat bij de Vlaamse Media Maatschappij, waaronder VTM en Kanaal Twee vallen, die rijpe vrouwen eerder afwezig zijn. "Je moet het verschil maken tussen jonge en oudere vrouwen", zegt Konings. "De jongere zijn in het algemeen presentatrices voor wie looks nog net iets belangrijker zijn, terwijl voor dragende functies in actuele duidingsprogramma's rijpere vrouwen gezocht worden. En dat soort programma's is nu eenmaal moeilijker in te passen op een commerciële zender."

Mike Verdrengh, in het begin van de jaren negentig aan de wieg van VTM, beaamt, maar is wel van mening dat de komst van de 45-plussers niet echt vernieuwend is. "Vroeger konden oudere vrouwen op tv ook, alleen waren ze niet altijd voorhanden. Als je denkt aan een icoon als Paula Semer merk je dat het eigenlijk niet nieuw is." Hij verwijst ook naar het buitenland, naar voorbeelden als Sonja Barend, Barbara Walters en Christine Ockrent.

Fons Van Dyck, directeur van het onderzoeksbureau Think/BBDO, spreekt dit tegen: "Ik geloof niet dat er vroeger ook oudere gezichten op tv hadden gekund. Er is wel degelijk een evolutie geweest: tien jaar geleden waren er amper presentatoren boven de dertig te vinden. De kijker heeft nu meer nood aan diepgang en authenticiteit, meer dan aan spektakel. Ons tijdsbeeld is veranderd, ons rolmodel is gekanteld".

Frieda Van Wijck zei in een interview met Bo Magazine in 2007 alvast dat ze niet denkt de laatste vrouw op leeftijd te zijn die op televisie een belangrijke rol vervult. "Ik ben er zeker van dat er in de generatie na mij nog veel meer vrouwen zullen zijn die tot op latere leeftijd in de media aan de slag blijven".

Met deze 'nieuwe oude generatie' lijkt het er in ieder geval op dat de 45-plussers op televisie nog lang niet uitgeblust zijn. (Christophe De Mulder)