Blote foto's van Boon nu toch in Antwerpen

Begin 2008 werd de tentoonstelling van de integrale Fenomenale Feminateek, zo'n 22.400 vrouwelijke naaktfoto's die door schrijver Louis Paul Boon werden verzameld, in het Antwerpse FotoMuseum verboden. Daar ontstond toen nogal wat beroering over. Vanaf morgen is een greep uit de blootverzameling gedurende tien dagen dan toch in Antwerpen te zien.

De tentoonstelling loopt evenwel niet in het FotoMuseum maar in La Riva, een evenementenzaal in een prachtig art-nouveaugebouw aan 't Eilandje. Het werd begin 20ste eeuw ontworpen als schuilplaats en gaarkeuken voor de dokwerkers - een aardige knipoog naar het literaire werk van Boon, waarin de kleine man een centrale plaats inneemt.

Blootblaadjes
Boon was niet alleen schrijver. Tussen 1954 en zijn dood in 1979 verzamelde hij passioneel meer dan 20.000 foto's van naakte en schaarsgeklede vrouwen en meisjes. Hij knipte de foto's uit de toenmalige blootblaadjes die hij hier of over de grens kocht, in Sluis bijvoorbeeld, of door anderen uit het buitenland liet meebrengen. Het 'schandalige materiaal' was toen gewoon te koop. Hij ordende die gigantische hoeveelheid foto's volgens een zelfontworpen systeem en hield ze bij in sigarenkistjes.

Hoe ernstig Boon zijn Fenomenale Feminateek nam, is niet duidelijk. De onderschriften bij de plaatjes zijn relativerend en badinerend, maar daartegenover staat dat Boon ooit schreef dat "het geduldig bijeenbrengen van twintigduizend verschillende soorten bloot, het ordenen en rangschikken ervan" zijn "voornaamste levenswerk" is geweest. Alleen al het doorgedreven en passioneel verzamelen gedurende zo'n lange tijd pleit voor de ernst van de onderneming.

Naakt uit kunstgeschiedenis
De expositie in Antwerpen biedt meer dan alleen een selectie uit Boons Fenomenale Feminateek. Aan het jonge Gentse kunstenaarsduo Jon & Ibe werd gevraagd een speciaal concept uit te werken. Boons verzameling wordt op drie manieren gepresenteerd. In het 'Kabinet der Lusten' wordt in vitrinekasten een greep van zo'n 180 foto's uit de collectie getoond. "Op wetenschappelijke wijze, zoals Boon het wou", zeggen Jon & Ibe. "We volgen de indelingen van Boon." Boon catalogiseerde de vrouwelijke borst en tepel in types als 'de zwaar afhangende', 'de peervormige', 'de te zware vormloze met donkere nimbus', 'de framboos', 'de tiet met opduwende neus', enzovoort, en maakte er ook profieltekeningetjes bij. "Boon was geen viezentist," zeggen Jon & Ibe. "Hij ging als fenomenoloog te werk."

"Waar maakt men zich trouwens druk over", vraagt het duo zich af. "Het fluitspelende meisje van Titiaan is seksueel eigenlijk veel explicieter." Ze schakelen de blootfoto's van Boon dan ook in in een selectie van naakt uit de kunstgeschiedenis: zestig hedendaagse kunstenaars hebben werk ingeleverd en dat wordt aangevuld met veertig naakten van oude meesters. Van Anne-Mie Van Kerckhoven, Wim Delvoye, Robert Devriendt en Johan Clarysse tot Titiaan, Duchamp, Rubens, Delacroix en uiteraard Courbets L'Origine du Monde, waar Leen Voet een mannelijke versie van gemaakt heeft. Al dat beeldmateriaal is verwerkt in een film, een collage op canvas en een installatie met tafels.

Tunnel van flatscreens
Tot slot wandelt de bezoeker ook nog door een tunnel van flatscreens. Daar lichten hier en daar de blote godinnen van Boon op. De toeschouwer wordt een spiedende voyeur.

De organisator, vzw Den Tunnel, verwacht geen problemen met het gerecht. "We laten de meest expliciete foto's niet zien. Boon wist ook dat het tonen van die foto's strafbaar was. Ze zaten in een apart kistje met een duidelijke vermelding."

Van 6 t/m 15 februari in La Riva, Londenstraat 52, Antwerpen. Dagelijks 10-18u. Toegang 5 euro. Speciale evenementen: www.dentunnel.be en www.jon-ibe.be. (Eric Rinckhout)