Artiesten in het verweer tegen N-VA boodschap

In een open brief met als titel 'Het is de solidariteit die een cultuur groot maakt' laten meer dan tweehonderd acteurs, schrijvers en muzikanten hun ongenoegen blijken over de boodschap die N-VA dezer dagen verspreidt. 'De manier waarop die partij de Vlaamse identiteit blijft benadrukken is ronduit beangstigend', vindt schrijfster Kristien Hemmerechts. 'Het is hoog tijd om te laten zien dat niet elke Vlaming zo denkt.

Concrete aanleiding voor de brief is de toespraak die Jan Peumans, voorzitter van het Vlaams Parlement, op 11 juli gaf. Daarin beschuldigde de N-VA'er 'bepaalde artistieke en intellectuele kringen' ervan om 'het Vlaamse identiteitsgevoelen te minimaliseren, ja zelfs te ontkennen'.

"Toen ik dat hoorde stoorde me dat meteen enorm", vertelt schrijfster Anne Provoost. "Waarom zouden wij, als kunstenaars, ons moeten scharen achter wat mijnheer Peumans als dé Vlaamse identiteit ziet? Wat is dat trouwens die Vlaamse identiteit? Als ik hoor en zie wat ze daar bij de N-VA onder verstaan, dan voel ik niet meteen de zin om me als Vlaming te gaan uiten."

Ook Hemmerechts voelt zich ongemakkelijk bij de uitspraken van Peumans. "Wij worden als cultuurmakers gekidnapt om de Vlaamse identiteit te ondersteunen."

De uithaal van Peumans was dan wel de aanleiding om een signaal te geven, de open brief is niet enkel een vertraagd antwoord op wat hij op 11 juli verkondigde. "Onze brief gaat een stuk breder", vertelt acteur Dirk Tuypens, een van de initiatiefnemers voor de open brief. "We willen ingaan tegen het enge denken waarbij alles wat niet Vlaams is uitgestoten wordt. In die zin heeft de brief ook een duidelijk politieke boodschap. Als je ziet wat er momenteel in Nederland gebeurt, kun je als kunstenaar toch niet aan de kant blijven staan wanneer men ook in eigen land voor een rechts-liberale, asociale koers dreigt te gaan kiezen?"

Eenheidsworst
Ook actrice Marijke Pinoy twijfelde geen moment om haar handtekening onder de open brief te zetten. "Ik heb me nog nooit achter een of andere vlag geschaard, maar nu ik merk dat de onverdraagzaamheid hand over hand toeneemt terwijl de solidariteit even snel afneemt, dan vind ik het mijn plicht om mijn ongenoegen daarover te uiten. Waarom zouden we nu plots nieuwe grenzen moeten trekken? Als artiest moet je er net naar streven om zoveel mogelijk grenzen te doorbreken. Je moet nieuwsgierig zijn naar de andere. Nu gebeurt net het tegenovergestelde."

Net als Hemmerechts vindt Pinoy het belangrijk om te laten zien dat niet elke Vlaming het gedachtegoed van N-VA genegen is. "Belgische theatergezelschappen werden in het buitenland altijd geroemd om hun diversiteit. Wanneer we ons binnen onze grenzen gaan opsluiten, blijft er binnen een paar jaar alleen een soort uniforme eenheidsworst achter. Daar wil ik niets mee te maken hebben. Ik ben trots op het multiculturele dat België altijd al heeft uitgestraald. Alleen het beeld al van mensen die tijdens een of andere wielerwedstrijd met een Vlaamse vlag staan te wapperen maakt me mottig."

Provoost windt zich dan weer vooral op over het eenzijdig economische karakter van de Vlaamse boodschap die tegenwoordig verkondigd wordt. "Het lijkt wel alsof het enkel economische factoren zijn die moeten uitmaken of we het land nu al of niet bijeenhouden. Die zogenaamde Vlaamse identiteit wordt puur door economische motieven ingegeven."

Het blijft trouwens niet enkel bij de publicatie van de open brief. Eind november wordt in de Brusselse KVS een debat- en cultuuravond georganiseerd waarop alle ondertekenaars nog eens hun bezorgdheid over de gang van zaken kunnen ventileren. "Misschien is het naïef te denken dat de politici van onze boodschap zullen wakken liggen", zegt Hemmerechts. "Maar ik wil er wel alles aan doen om te laten zien dat niet alle Vlamingen N-VA'ers zijn."

"Wij zijn de kanaries in de mijn", vindt Provoost. "Het is onze morele plicht om ons ongenoegen op zoveel mogelijk manieren te uiten." (Pieter Dumon)