Duitse Herta Müller wint Nobelprijs voor Literatuur

De Nobelprijs Literatuur 2009 gaat naar de 56-jarige Duits-Roemeense schrijfster Herta Müller. Müller, die in 1987 haar vaderland Roemenië ontvluchtte, krijgt de Nobelprijs voor haar integrale oeuvre, waarin ze volgens de Zweedse Academie "het landschap van de mensen zonder vaderland" beschrijft.

Beroepsverbod
De dichteres, romancière en essayiste, geboren in het Roemeense plaatsje Nitchidorf in 1953, leefde en werkte lange tijd onder de dictator Ceaucescu. Ze kreeg in 1979 een beroepsverbod omdat ze weigerde samen te werken met de Securitate, de Roemeense geheime dienst.

Publicatieverbod
Haar eerste verhalenbundel 'Niederungen' (1982) werd gecensureerd, een algeheel publicatieverbod dreef haar vijf jaar later naar Duitsland. Müllers laatste boek, Atemschaukel, dit jaar verschenen, gaat over de deportatie van de Duits-Roemeense minderheidsbevolking naar de Sovjet-Unie, kort na het einde van de Tweede Wereldoorlog. Deze roman staat nog op de shortlist van de Deutscher Buchpreis.

Securitate
Afgelopen zomer nog baarde Müller opzien met haar opiniestuk 'Die Securitate ist noch im Dienst' in Die Zeit. Daarin poneerde ze dat de machthebbers van de Securitate na de val van het communistische regime gewoon op hun stoel zijn blijven zitten en nog steeds de touwtjes in handen hebben.

Verrassing
Dat Müller de Nobelprijs wint, is een verrassing, maar misschien ook niet helemaal. Vorig jaar werd ze door Maria Schottenius, verantwoordelijke voor de cultuurpagina's van de belangrijkste Zweedse krant Dagens Nyheter, nog genoemd als belangrijke kandidaat. Die Schottenius was vorig jaar een van de weinigen die ook J.M.G. Le Clézio, de uiteindelijke winnaar in 2008, naar voren had geschoven.

Kafkaprijs
Müller kreeg voor haar grote oeuvre al talrijke bekroningen, onder meer de Franz Kafkaprijs in 1999 en de Berlin Literature Preis in 2005. Ze is sinds 1995 lid van de Deutsche Akademie für Sprache und Dichtung in Darmstadt.

De Nobelprijs bedraagt 10 miljoen Zweedse kroon, zo'n 1,1 miljoen euro, en geldt wereldwijd als de belangrijkste literaire onderscheiding. De winnaar krijgt ook een gouden medaille en een Nobel-diploma. Alom genoemde favorieten als Amos Oz en Philip Roth kregen opnieuw het nakijken. De Zweedse Academie reikt de prijs al uit sinds 1901.

"Vertalen niet makkelijk"
Vertalingen van Müllers boeken worden in Belgïë en Nederland uitgegeven door Uitgeverij De Geus. Haar werk vertalen is niet makkelijk, zegt uitgever Eric Visser. "Herta Müller schrijft zeer poëtisch. Het is dus erg moeilijk om bij het vertalen daarvan niets verloren te laten gaan".

Bij De Geus verschenen zes boeken van Müller in vertaling, namelijk 'Barrevoets in februari' (1987), 'De mens is een grote fazant' (1988), 'Reizigster op één been' (1989), 'De vos was de jager'(1993) en 'Hartedier' (1996) en 'Vandaag was ik mezelf liever niet tegengekomen' (1999). De nieuwste roman van Herta Müller, 'Atemschaukel', verschijnt begin 2010.  (belga/Dirk Leyman)