Turks referendum

Turkse minister van Buitenlandse Zaken komt naar Nederland, ondanks bezwaar overheid

3 Cavusoglu op de internationale toerismebeurs in Berlijn eerder deze week. ©EPA

De Turkse minister van Buitenlandse Zaken, Mevlüt Cavusoglu, negeert alle oproepen van de Nederlandse regering om morgen niet naar Nederland af te reizen. Ook slaat hij zijn eigen kieswet in de wind, die hem verbiedt campagne te voeren in het buitenland.

Cavusoglu gaf op de toerismebeurs in Berlijn al een toespraak. ©EPA

De kwestie zit premier Rutte inmiddels zo hoog, dat hij op de EU-top in Brussel met bondskanselier Angela Merkel sprak over de kwestie. Beide regeringsleiders vinden het "ongewenst" dat Turkse ministers in Nederland en Duitsland stemmen proberen te winnen voor het referendum dat meer macht moet geven aan president Erdogan. "We hebben ervaringen uitgewisseld, maar geen bijzondere besluiten genomen", zei Rutte over het gesprek met Merkel.

Door de kwestie is de diplomatieke spanning tussen NAVO-bondgenoot Turkije en diverse Europese landen flink toegenomen. Rutte zegt "het zwaarste middel" uit de kast te trekken tegen de komst van de Turkse minister. Daarmee bedoelt hij diplomatieke druk. "Hij wordt niet ontvangen, krijgt geen auto met chauffeur en loopt het risico dat hij geen zaal kan vinden."

Ook aan Turkse zijde is de wrevel groot. "Ondanks alle obstakels en racistische toespraken", is Cavusoglu vastbesloten om in Rotterdam een menigte Turkse Nederlanders toe te spreken, zei hij donderdagavond. Vanmiddag was hij nog steeds van plan om te komen. "Ik heb niet gehoord dat de minister afwijkt van zijn voornemen", zei minister Bert Koenders van Buitenlandse Zaken na afloop van de ministerraad.

Eigen kieswet

Ook in Hamburg sprak Cavusoglu deze week, en wel vanuit het consulaat. ©REUTERS

De Turkse minister trotseert niet alleen de Nederlandse regering, maar ook zijn eigen kieswet. Volgens de Turkse wet is campagnevoeren in het buitenland verboden, bevestigt de Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling (OESO) . In artikel 94/A staat: "In het buitenland en in buitenlandse missies mogen geen campagneactiviteiten bedreven worden". Het wordt niet beschouwd als een misdrijf (ernstig strafbaar feit), maar als een administratieve overtreding (licht strafbaar feit, vergelijkbaar met vandalisme).

In de wet staat echter niet wie naleving moet controleren en welke sancties gelden bij overtreding. "Daarom is het alleen een morele regel", die standaard door alle partijen wordt genegeerd, zegt Mehmet Hadimi Yakupolu, die namens oppositiepartij CHP in de kiescommissie zit. Ook zijn partij maakte zich hier volgens de OESO in 2015 schuldig aan.

Niet in de boeien slaan

Share

'Er zijn mensen die willen dat we hem op Schiphol direct in de boeien slaan, maar we hebben het hier over een minister van een NAVO-bondgenoot'

Mark Rutte

Als de Turkse minister morgen inderdaad op Schiphol landt, zijn de mogelijkheden beperkt om hem tegen te houden. Burgemeesters kunnen hem verbieden te spreken op een openbare plek als zij vrezen voor de openbare orde, zoals in Rotterdam en Hengelo is gebeurd. Maar een toespraak houden vanuit een consulaat of ambassade is volstrekt legaal.

"Er zijn mensen die willen dat we hem op Schiphol direct in de boeien slaan, maar we hebben het hier over een minister van een NAVO-bondgenoot'" schetste Rutte zijn dilemma. Nederland heeft Turkije had nodig in de strijd tegen IS en het indammen van de vluchtelingenstroom naar Europa. 

zine