Binnenland
OPINIE

Provocerend gedrag, pardon?

"De daders, en niet de slachtoffers van een aanranding moeten hun gedrag veranderen", schrijft Sofie Peeters, regisseur van de ophefmakende documentaire 'Femme de la rue'. In januari gaat ze aan de slag als journalist/regisseur voor het VRT-progamma 'Koppen'.

©null
 
Als we ons laten dicteren door een kleingeestige groep, zal onze vrijheid en individualiteit steeds beperkter worden. Waar gaat het naartoe als studenten zich al niet meer onnozel mogen verkleden?

Op 15 oktober liep een mannelijke student verkleed als vrouw naar huis na afloop van zijn studentendoop. Onderweg werd hij door twee jongeren van allochtone origine tegengehouden, bestolen en aangerand. Er worden nu 'veiligheidsmaatregelen' genomen vanuit de Hogeschool Universiteit Brussel: de studentendopen moeten afgelopen zijn voor de winkels in de Nieuwstraat sluiten en thema's waarbij mannen zich in vrouwen verkleden, of omgekeerd, worden afgeraden. "Want bepaalde groepen ervaren dat als provocerend", aldus studentenbegeleider Marc Ophalvens van de HUB.

Dit is in feite een klap in het gezicht van het slachtoffer. De student wordt door deze redenering zelf verantwoordelijk gesteld voor wat hem is overkomen, want hij was 'provocerend gekleed'. Hij heeft de agressieve reactie uitgelokt. Laten we dus met z'n allen leren uit de fout van deze naïeve jongen en beseffen dat we ons niet meer als vrouw mogen verkleden.

Goedbedoeld
Deze redenering klinkt me jammer genoeg bekend in de oren. Ook vrouwen die in Brussel over straat lopen in een rokje of een strak bloesje worden gecategoriseerd als 'provocerend'. Ze lokken in bepaalde wijken heel wat reactie uit en krijgen daar zelf de schuld van. "Jij hebt toch in de spiegel gekeken vandaag? Jij wílt toch gewoon opmerkingen krijgen?" sneert een dader in mijn documentaire Femme de la rue. Maar ook de persoonlijke omgeving van de vrouwen houdt deze redenering in stand. Goedbedoelde opmerkingen als "Misschien moet je niet meer zo laat over straat lopen?" en "Was dat rokje niet wat te kort?" leiden ertoe dat de slachtoffers zich schuldig en verantwoordelijk voelen voor wat hen is overkomen. Zij beginnen zich aan te passen. Niet de daders. Hetzelfde geldt voor homo's en lesbiennes. Wanneer zij hand in hand over straat lopen met hun partner, is dat een regelrechte 'provocatie'. In het VRT-programma Volt zien we hoe een homoseksueel koppel, gewapend met een verborgen camera, over straat loopt en wat dat teweegbrengt. "Jeanetten!", "Laat elkaars hand los!" en "Kontneukers!" is een kleine greep uit de beledigingen die de mannen naar hun hoofd geslingerd kregen. Als we onslaten dicteren door een kleingeestige groep, zal onze vrijheid en individualiteit steeds beperkter worden. Waar gaat het naartoe als een jonge vrouw 's morgens niét dat fleurige kleedje durft aantrekken, als twee geliefden elkaar niet durven vastpakken op straat, en als studenten zich niet meer onnozel mogen verkleden?

Niet veralgemenen
Behalve de bovengenoemde groepen is er nog één groep het slachtoffer van dit hele verhaal: de 'allochtone' gemeenschap. Vaak is het namelijk uit deze hoek dat het onbegrip, de opmerkingen en de agressie komen. De daders zijn vaak 'van allochtone afkomst', maar niet iedereen 'van allochtone afkomst' behoort tot de groep daders.

Dat is een zeer belangrijk verschil dat we steeds voor ogen moeten blijven houden. Zo werd ik onlangs opnieuw aangesproken in de Brusselse straten. "Excuseer, bent u toevallig dat meisje van Femme de la rue? Aangenaam, ik ben Mohammed. Ik wil even zeggen dat ik volledig achter u sta. Ik schaam me als ik zie hoe andere Marokkaanse mannen zich tegen u hebben gedragen. Onaanvaardbaar! Hopelijk beseft u dat niet iedereen zo is? U heeft alleszins al mijn steun."