UPDATE

Lichtspots oorzaak van brand Carolus Borromeuskerk

©null
©null
©null
©null
©null

Uit de eerste bevindingen van de branddeskundige blijkt dat de brand in de Carolus Borromeuskerk in Antwerpen mogelijk veroorzaakt werd door een oververhitting van de houten gaanderijvloeren door verlichtingspots. Dat meldt het parket van Antwerpen.
 
TV-opname
"Deze spots verlichten normaal het midden van de kerk. Gisteravond vond er echter een concert plaats dat door een tv-zender gefilmd werd. De spots werden over de reling van de gaanderijen gehangen, vermoedelijk om betere beelden te kunnen maken. De branddeskundige vermoedt dat de houten vloeren heel warm zijn geworden door de hitte van die spots, dat ze beginnen smeulen zijn en dat er zo uiteindelijk brand is ontstaan."
 
Onderzoeksrechter gevorderd
Wie verantwoordelijk kan worden gesteld, moet nog verder bekeken worden. Het parket vorderde een onderzoeksrechter voor onopzettelijke brandstichting lastens onbekenden.

Door de snelle tussenkomst van de brandweer kon een ramp vermeden worden. In de kerk bevinden zich namelijk veel kunstschatten, maar zij raakten niet beschadigd door de vlammen. De oorzaak van de brand is nog niet duidelijk.Wellicht ligt een kortsluiting aan de basis.
 
Koster kreeg brandmelding
Marc Hesbain, de koster van de kerk, kreeg naar eigen zeggen om 06.45 uur een brandmelding van de detectoren. Hij snelde ter plaatse en zag rook uit de toren komen, waarop de koster meteen de brandweer verwittigde.
 
Brandweer om de hoek
"De noodcentrale kreeg om 07.10 uur de oproep binnen. De brandweer, die een post om de hoek heeft, was snel ter plaatse. De kerk hing vol rook, maar het was niet meteen duidelijk waar het probleem zich situeerde. Later bleek dat het om een smeulende brand ging in de twee gaanderijen", zei brandweerkapitein Peter Rutten tijdens een geïmproviseerde persconferentie.
 
Snel onder controle
Rond 08.30 uur was de brand onder controle. De schade bleef beperkt tot de gaanderijen: de draagbalken van die aan de rechterkant waren bijna doorgebrand, waardoor er instortingsgevaar bestond. De brandweer en de civiele bescherming lieten het nodige materiaal aanrukken om ze te stutten. De kerk had voor de rest vooral te lijden onder de rook en het bluswater.
 
Ramp vermeden
Volgens burgemeester Patrick Janssens kon door het snelle optreden van de brandweer een ramp vermeden worden. De Carolus Borromeuskerk is een van de meest waardevolle kerken van de stad. Schepen voor Cultuur Philip Heylen kan dat alleen maar beamen. "Gelukkig zijn er geen topstukken beschadigd. De biecht- en de preekstoel, die zich onder de rechtergaanderij bevinden, worden veilig gesteld, zodat zij niet beschadigd kunnen raken door vallende brokstukken. Andere stukken zoals de Madonna, de oorspronkelijke bouwplannen van de kerk en een kantcollectie worden geëvacueerd."
 
Niet zeulen met kunstwerken
Het is niet zo dat alle kunstwerken uit de kerk worden gehaald. "Soms doet dat meer kwaad dan goed. Wat echt verplaatst moet worden, wordt verplaatst, de rest wordt ter plaatse behandeld. Het belangrijkste was om de rook zo snel mogelijk uit de kerk te krijgen, omdat die de schilderijen kan beschadigen", aldus schepen Heylen.

Rubens
De Carolus Borromeuskerk is een barokke kerk en wordt door sommigen bestempeld als dé Rubenskerk bij uitstek. Pieter Paul Rubens had immers een belangrijk aandeel in de decoratie van de voormalige Jezuiëtenkerk, al gingen bij een brand in 1718 39 plafondschilderingen van zijn hand in de vlammen op.
 
In amper zes jaar gebouwd
De bouwplannen voor de kerk werden opgesteld door eigen ordeleden, zoals François d'Aguilon en Pieter Huyssen. De bouwwerken namen slechts zes jaar in beslag (1615-1621). De patroonheilige van de kerk was Ignatius van Loyola, de stichter van de Jezuiëtenorde.
 
Napoleon
Bij het opheffen van de orde in 1773 werden hun goederen verbeurd verklaard en openbaar verkocht. De kerk zou nadien een tijd dienst doen als lokaal voor godsdienstonderricht en ze kreeg met Carolus Borromeus een nieuwe patroonheilige. Bij het concordaat met Napoleon in 1803 werd ze dan een zelfstandige parochiekerk.
 
Contrareformatie
De kerk werd opgetrokken in volle Contrareformatie. De gevel is rechtstreeks geïnspireerd door die van de veertig jaar oudere moederkerk van de orde in Rome, de Gesukerk, die werd opgetrokken door Giacomo della Porta. Rubens had als schilder-decorateur-architect een hand in de toren, de voorgevel, het hoogaltaar, het plafondstucwerk en de Houtappel- of Mariakapel.
 
Blikseminslag in 1718
Op 18 juli 1718 sloeg de bliksem in de kerk in. Daarbij raakte het interieur zwaar beschadigd en gingen liefst 39 plafondschilderingen van Rubens verloren. Bij de restauratie in de jaren '80 werd geprobeerd het oorspronkelijke interieur van voor 1718 te benaderen. Een van de blikvangers in de kerk is dat, dankzij een oorspronkelijk, nog steeds functionerend mechanisme boven het hoofdaltaar, de schilderijen kunnen worden verwisseld. (belga/eb)