Gerechtspsychiatrie zwaar onder vuur

Nathalie Laceur en Geert Hoornaert. ©jonas lampens

Hoe moet justitie omgaan met gerechtspsychiatrie? Twee psychologen die op vraag van de verdediging Kim De Gelder onderzochten, vinden dat er dringend lessen getrokken moeten worden uit dat assisenproces. Ze vragen een kritische doorlichting.

 
Populisme zegevierde tijdens proces-De Gelder
Klinisch psycholoog Nathalie Laceur

Nathalie Laceur en Geert Hoornaert, de klinische psychologen die door de verdediging van Kim De Gelder zijn ingeschakeld, lanceren een manifest. Daarin roepen ze op voor een waardige omgang met geesteszieken die een crimineel feit hebben gepleegd.

Falen van justitie en psychiatrie
"Tijdens het proces tegen De Gelder hebben justitie en gerechtspsychiatrie meerdere malen in hun functie gefaald", zegt Laceur. "Wij hadden de indruk dat het minder ging om het ophelderen van een misdaad, dan om het versterken van woede en wraak. Wou men eigenlijk wel weten wie Kim De Gelder eigenlijk is, of moest er koste wat het kost een monsterlijk individu gecreëerd worden?"

Beide psychologen pleiten voor een justitie die naam waardig en voor een gerechtspsychiatrie als strikt klinische discipline. "De psychiatrie heeft zich laten verleiden tot een criminologische profilering", zegt de psychologe. "Is hij een massamoordenaar? Een seriemoordenaar? Speelt hij een spelletje? Veinst hij of niet? De psychiatrie moet andere vragen stellen. Ze moet proberen de psychische oorzaak van een misdaad te vatten, het ziekteproces te schetsen en de misdaad binnen dit pathologisch proces te situeren."

Steun van belangrijke stemmen
Ondertussen kunnen Laceur en Hoornaert rekenen op de steun van meer dan honderd belangrijke stemmen. Onder meer schrijver Erwin Mortier, psychoanalyticus Paul Verhaeghe en schrijfster Saskia De Coster ondertekenden het manifest net zoals verschillende academici met expertise in psychiatrie en gerecht.

Een jaar geleden begonnen Laceur en Hoornaert een onderzoek naar de diagnose van Kim De Gelder. Volgens hen lijdt hij aan paranoïde schizofrenie en moest hij ontoerekeningsvatbaar verklaard worden. "Hij is niet in staat om zich voor zijn daden te verantwoorden", menen ze.  Dit in schril contrast met het college van gerechtspsychiaters, dat al die tijd bleef benadrukken dat De Gelder perfect wist wat hij deed toen hij moordde.

"Te laf om je op te hangen"
"Het populisme heeft tijdens het proces gezegevierd", zegt Laceur.  
"Met als trieste hoogtepunt de uitspraak van advocate Nina Van
Eeckhaut: 'Je bent nog te laf om je op te hangen.' Dat je het tijdens een rechtszaak tot zulke barbaarsheden laat komen, is ontoelaatbaar."
Laceur en Hoornaert hopen dat het manifest mee kan zorgen voor een kritische doorlichting van de rol van de psychiatrie in het proces-De Gelder. "We moeten hier lessen uit kunnen trekken", meent Laceur.  
"Alleen op die manier kunnen we een nieuwe aanpak uitwerken."

Lees in de weekendkrant het interview met Geert Hoornaert en Nathalie Laceur: "De Gelder voor assisen brengen was onethisch"