Lezersbrief
OPINIE

Brief van de dag: Racisme in A

Donderdag las ik net als vele anderen de brief uit Antwerpen van Ted Bwatu over racisme in Antwerpen. De brief liet me achter met een gevoel van lichte verbazing: waar is de nuance?

Net als Ted zie je aan mijn huidskleur, naam en andere fysieke eigenschappen dat ik geen louter Vlaamse roots heb. Mijn vader werd als redelijk donkere Tunesiër geboren en gaf veel van zijn pigmenten aan mij door (waarvoor oprechte dank!). Ik ben geboren in Brussel en opgegroeid in de zuidrand van Antwerpen. Vanaf mijn universitaire studies speelde het grootste deel van mijn leven zich echter af in het prachtige Antwerpen. Ik studeerde er vier jaar aan de universiteit, waar ik in tegenstelling tot Ted gelukkig nooit een racistisch incident meemaakte.

Ik herken enkele gevoelens waarmee Ted te maken heeft gekregen. De anekdote waar hij als kleine jongen een 'Go back to your country!' krijgt toegeworpen is ook mij niet vreemd. In mijn jeugd kreeg ik er regelmatig mee te maken. Het gevoel dat je dan overvalt doet pijn: je wordt zonder reden aangevallen op iets waar je nooit voor koos, iets wat je niet als 'fout' ervaart en iets dat fundamenteel deel uitmaakt van je identiteit. Ook nu nog voel ik mij zeer ongemakkelijk wanneer ik met racisme geconfronteerd wordt.

Geen nuance
Ik volg Ted dus zeker gedeeltelijk in zijn oprechte aanklacht. Toch bleef ik achter met een gevoel van lichte irritatie. De brief werd veelvuldig gepost op Facebook door veel van mijn vrienden en ook Yasmine Kherbache reageerde. Maar haast nergens zag ik een zinvolle, kritische repliek met een oproep tot nuance. Het is natuurlijk delicaat voor mijn blanke medemens om hier genuanceerd of kritisch op te reageren, daar zij niet in de positie van Ted of mij zitten. Juist daarom voel ik me geroepen om dit te schrijven.

Ik voel me Belgisch, Europeaan, Antwerps, Vlaams en ook wel Tunesisch. Afhankelijk van de context leg ik meer of minder nadruk op een van die identiteiten. Op reis in de VS ben ik Belg of Europeaan, wanneer ik werk in Brussel ben ik een Vlaming met Tunesische roots en voor de ouders van mijn West-Vlaamse vriendin ben ik een rasechte Antwerpenaar.

Mensen hebben me vaak genoeg op de man af gevraagd waar ik vandaan kwam. Soms bedoelden ze dan van welke Vlaamse stad ik kwam, vaak verlangden ze naar tekst en uitleg bij mijn huidskleur. Een paar keer voelde ik mij daar ongemakkelijk bij, maar meestal kwam het voor mij over als een uiting van oprechte interesse. Ik ken uiteraard niet de context waarin het voorbeeld van Ted (de eerste alinea) zich afspeelde, maar ik beschouw 'het vragen naar mijn roots' zelden als problematisch. Ik begrijp oprecht dat mensen benieuwd zijn, al weet ik dat niet alleen nieuwsgierigheid maar ook angst een reden kan zijn om die vraag te stellen.

Momenteel werk ik in Burundi voor het Belgisch Ontwikkelingsagentschap. Ik ben van plan om in de herfst in Brussel te gaan wonen. Welnu, ik ben er zeker van dat ik, wanneer ik zwarte mensen zal ontmoeten, benieuwd zal zijn naar hun origine. Misschien wel Burundees, of Rwandees? Zijn ze in België geboren? Ik ken graag de achtergrond van de mensen in mijn omgeving en racisme of angst heeft daar niets mee te maken.

Lange tenen
Ik wil racisme als maatschappelijk probleem zéker niet minimaliseren. Het bestaat nog steeds te veel, zowel impliciet als expliciet. Ik juich toe dat dit niet vergeten wordt, dat racisme wordt bestreden en dat er over gedebatteerd wordt. Alleen vind ik het jammer dat het vaak zo moeilijk is om met een kritisch oor naar de verhalen van slachtoffers te luisteren. Men moet soms dingen kunnen plaatsen, ook dat is een stuk verdraagzaamheid.

Racisme is en blijft absoluut een niet te onderschatten probleem, maar onze teentjes moeten niet onnodig lang zijn.

Yannis Derbali