Bijna één op drie scholieren doet jaar over

19.232 jongeren liepen vertraging op tijdens hun schoolloopbaan. 26.826 van hen liggen twee jaar of meer achter. ©Thinkstock

Ruim 29 procent van alle schoolgaande tieners heeft al eens een jaar gedoubleerd. Bij de allochtone jongeren is dat nog hallucinanter: daar blijft ruim 65 procent haperen. Onderwijsminister Pascal Smet (sp.a) luidt de alarmbel: 'Vlaanderen heeft een fundamenteel probleem.'

Een derde van de scholieren op Vlaamse scholen is al minstens een jaar blijven zitten, blijkt uit cijfers die De Morgen kon inkijken. De 119.232 jongeren liepen vertraging op tijdens hun schoolloopbaan. 26.826 van hen liggen twee jaar of meer achter. Het departement Onderwijs analyseerde voor het eerst het fenomeen zittenblijven tot op gemeenteniveau.

"Dat zijn verontrustende cijfers", zegt minister van Onderwijs Pascal Smet. "Ook de OESO heeft al gezegd dat Vlaanderen een fundamenteel probleem heeft en dat we op een andere, meer flexibele manier met die leerlingen moeten omgaan. We zullen proberen om scholen daarvan bewust te maken."

Allochtone jeugd
Bij de allochtone jeugd is zittenblijven eerder regel dan uitzondering. Liefst 65,47 procent behaalt te laat of helemaal geen diploma. In het Brusselse Sint-Joost-ten-Node ontkomt bijna niemand aan zittenblijven: 95 procent van de buitenlandse jongeren doet minstens een jaar opnieuw. Onderwijswetenschapper Paul Mahieu (Universiteit Antwerpen): "Op dit moment laten wij die tieners aan hun lot over. Hun slechte prestaties komen voort uit de zwakkere sociaal-economische positie van hun ouders. Ik geloof in het deeltijds beroepsonderwijs. Door ze te laten werken en deelcertificaten te laten behalen, raken ze minder snel gedemotiveerd en eindigen ze niet zonder diploma."

Meer dan de helft van de kinderen heeft de schoolse achterstand al opgelopen in het basisonderwijs. Om dat probleem aan te pakken hebben 56 Antwerpse lagere scholen een pact gesloten. Vanaf komend schooljaar willen ze zittenblijven zoveel mogelijk bannen. Ze worden daarvoor begeleid door de KU Leuven, die het project 'Samen naar de meet' ontwikkelde. "Het is vooral zaak het hardnekkige geloof uit te bannen dat doubleren zin heeft", zegt Goedroen Juchtmans van de Leuvense universiteit. "Uit onderzoek blijkt altijd opnieuw dat het niet helpt. Op lange termijn hebben kinderen geen baat bij zittenblijven."

Juchtmans hoopt in elk van de scholen enkele voortrekkers te vinden die de rest willen overtuigen. "Op die manier kunnen we komen tot alternatieven", zegt ze. "Ik denk aan een meer individuele aanpak. Dat doen veel scholen al, alleen bekijken ze het niet als een manier om zittenblijven te voorkomen."